ตัวอย่าง โรคที่มีอาการคล้ายกับโรคซึมเศร้าแต่ไม่ใช่โรคซึมเศร้า

• ภาวะอารมณ์ซึมเศร้าจากการปรับตัวไม่ได้กับปัญหาที่มากระทบ เป็นภาวะที่เกิดจากการปรับตัวไม่ได้กับปัญหาต่างๆ ที่เข้ามากระทบ เช่น อกหัก ตกงาน น้ำท่วม เป็นต้น โดยเฉพาะช่วงหลายปีมานี้ ประเทศไทยเราประสบภัยพิบัติทั้งจากธรรมชาติ โดยเฉพาะน้ำท่วม และภัยที่คนก่อกันขึ้นมาเอง พบว่าผู้ประสบภัยพิบัติอาจมีอาการซึมเศร้าร่วมด้วยได้ แต่มักจะไม่รุนแรง ถ้ามีคนมาให้กำลังใจ พูดคุย เยียวยาปลอบใจก็จะดีขึ้นบ้าง อาจมีเบื่ออาหารแต่เป็นไม่มาก ยังพอนอนได้ เมื่อเวลาผ่านไป ค่อยๆ ปรับตัวได้กับสถานการณ์ที่เปลี่ยนไป ภาวะอารมณ์ซึมเศร้าที่มีก็จะค่อยๆทุเลาลงได้เอง
• โรคอารมณ์แปรปรวน ในโรคอารมณ์แปรปรวน ผู้ป่วยจะมีอาการเหมือนกับโรคซึมเศร้าอยู่ช่วงหนึ่ง และมีอยู่บางช่วงที่มีอาการแสดงออกมาในลักษณะตรงกันข้ามกับอาการซึมเศร้า เช่น อารมณ์ดีเบิกบานมากผิดปกติ พูดมาก ขยันมาก เชื่อมั่นตัวเองมากกว่าปกติ ใช้เงินเปลือง เป็นต้น ซึ่งทางการแพทย์เรียกระยะนี้ว่า ระยะแมเนีย ผู้ที่เป็นโรคอารมณ์แปรปรวนบางครั้งจะมีอาการของโรคซึมเศร้า บางครั้งก็มีอาการของภาวะแมเนีย สลับกันไป อย่างที่ภาษาชาวบ้านเราเรียกกันว่า เดี๋ยวดี เดี๋ยวบ้า นั่นแหละ
• โรควิตกกังวล ผู้ที่มีอารมณ์ซึมเศร้า หลายคนมักมีอาการวิตกกังวล ห่วงโน่นห่วงนี่ คิดมาก ซึ่งเป็นอาการหลักของโรควิตกกังวล แต่โรควิตกกังวลนั้นจะต่างกับคนเป็นโรคซึมเศร้า ตรงที่คนเป็นโรควิตกกังวลจะมีอาการหายใจไม่อิ่ม ใจสั่น ตกใจง่าย สะดุ้ง ร่วมด้วย อาการเบื่ออาหารถึงมีก็เป็นไม่มาก น้ำหนักจะไม่ลดลงมากเหมือนผู้ป่วยโรคซึมเศร้า และโรคซึมเศร้านั้นนอกจากอาจมีอาการวิตกกังวลแล้วก็จะพบอาการซึมเศร้า ท้อแท้ เบื่อหน่ายชีวิต ซึ่งเป็นอาการหลักร่วมด้วยโดยที่อาการเศร้านี้จะเห็นเด่นชัดกว่าอาการวิตกกังวล

จากตัวอย่างทีให้มาจะเห็นว่า ยังมีโรคอีกหลายโรคที่มีอาการคล้ายกับโรคซึมเศร้าแต่ไม่ใช่โรคซึมเศร้า ถ้าสงสัยว่าตนเองหรือคนใกล้ชิดจะเป็นโรคซึมเศร้าจริงๆหรือไม่ ควรขอเข้ารับการตรวจที่โรงพยาบาลใกล้บ้านทุกแห่ง เพื่อจะได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกต้องต่อไป

เมื่อวันที่ 20 ส.ค. นายวิทยา บุรณศิริ รมว.สาธารณสุข เปิดเผยภายหลังลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมผู้ประสบภัยน้ำท่วมที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยเยี่ยมหน่วยแพทย์เคลื่อนที่ที่วัดจุฬามณี อ.บางบาล มีบ้านเรือนถูกน้ำท่วม 7,863 หลังคาเรือน โดยในวันนี้ได้ฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ 2009 ให้กับผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง หญิงตั้งครรภ์ จำนวน 200 คนฟรี เนื่องจากผู้ประสบภัยออกไปรับบริการที่โรงพยาบาลยากลำบาก และว่าจากการติดตามสถานการณ์ที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ขณะนี้มีน้ำท่วมจากน้ำล้นตลิ่ง 6 อำเภอ ได้แก่ พระนครศรีอยุธยา บางไทร บางบาล บางปะอิน ผักไห่ และเสนา ผู้ประสบภัยประมาณ 10,000 คน มีสถานบริการสาธารณสุขถูกน้ำท่วม 1 แห่ง คือโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางหลวงโดด อ.บางบาล น้ำท่วมใต้ถุน 50 เซนติเมตร แต่ยังให้บริการประชาชนได้ตามปกติ ได้ให้สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดพระนครศรีอยุธยา จัดหน่วยแพทย์เคลื่อนที่บริการดูแลสุขภาพผู้ประสบภัยต่อเนื่อง และเน้นป้องกันการเจ็บป่วย เช่น โรคน้ำกัดเท้า ไข้หวัด รวมทั้งโรคระบาด เช่น โรคอุจจาระร่วง เป็นต้น โดยได้จัดเตรียมเรือสำหรับออกหน่วยแพทย์เคลื่อนที่ 62 ลำ เสื้อชูชีพให้เจ้าหน้าที่ใช้ออกปฏิบัติงาน 168 ตัว

รมว.สาธารณสุข กล่าวว่า ผลจากน้ำท่วมในภาพรวม ตั้งแต่วันที่ 27 ก.ค.ถึงปัจจุบันรวม 25 วัน หน่วยแพทย์เคลื่อนที่ของกระทรวงสาธารณสุขได้ให้การตรวจรักษา ผู้ประสบภัยใน 16 จังหวัดแล้ว 44,686 ราย สาเหตุเกิดจากโรคน้ำกัดเท้ามากเป็นอันดับ 1 รองลงมาคือ ไข้หวัด ปวดเมื่อย และบาดแผลเล็กๆ น้อยๆ จากอุบัติเหตุ จากการขนของหนีน้ำ ผลการดูแลด้านจิตใจ หน่วยแพทย์ได้ตรวจคัดกรอง พบผู้ประสบภัยร้อยละ 10 มีปัญหาสุขภาพจิต ซึ่งจัดอยู่ในเกณฑ์ที่พบได้ทั่วๆ ไปหลังประสบภัย โดยมีความเครียดสูง 125 ราย ซึมเศร้า 254 ราย เสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย 61 ราย ซึ่งต้อง ติดตามดูแลเป็นพิเศษจำนวน 106 ราย ได้กำชับได้เจ้าหน้าที่สาธารณสุขและอาสาสมัครสาธารณสุขในพื้นที่ ให้การดูแลเยี่ยมเยียนจนกว่าระดับความเสี่ยงจะลดลง ส่วนการให้ความช่วยเหลือการแพทย์และสาธารณสุขแก่ผู้ประสบภัยทั้งหมด กระทรวงสาธารณสุขได้ให้เจ้าหน้าที่ประสานการทำงานร่วมกับหน่วยงานอื่นใน พื้นที่อย่างใกล้ชิด และให้ส่วนกลางสำรองยาเวชภัณฑ์รักษาโรค 600,000 ชุด รองเท้าบู๊ทยาง ป้องกันโรคฉี่หนู 24,000 คู่ และเคมีภัณฑ์เช่นสารส้ม คลอรีน ปูนขาว เพื่อใช้ฟื้นฟูความสะอาดบ้านเรือน ตลาดสด ภายหลังน้ำลด เพื่อส่งสนับสนุนให้จังหวัดต่างๆ อย่างเพียงพอ ที่ผ่านมาได้ส่งยาให้พื้นที่น้ำท่วมไปแล้ว 245,500 ชุด มูลค่า 16 ล้านกว่าบาท

ข่าวจาก ไทยรัฐออนไลน์ 20 สิงหาคม 2554
http://www.thairath.co.th/content/edu/195561

เมื่อวันที่ 28 ส.ค. นายวิทยา บุรณศิริ รมว.สาธารณสุข (สธ.) เปิดเผยภายหลังลงพื้นที่ติดตามการดำเนินการช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัยในพื้นที่ อ.บางระกำ และพรหมพิราม จ.พิษณุโลก ว่า กระทรวงสาธารณสุขได้จัดหน่วยแพทย์เคลื่อนที่ชุดใหญ่ พร้อมยาเวชภัณฑ์รักษาโรค ออกให้บริการประชาชน 3 จุด ที่วัดสุนทรประดิษฐ์ วัดย่านใหญ่ อ.บางระกำและวัดคลองเมม อ.พรหมพิราม จ.พิษณุโลก พร้อมมอบยาชุดน้ำท่วมจุดละ 1,000 ชุด รวม 3,000 ชุด

นอกจากนี้ ได้ใช้แผน “2P2R” ครบสูตร ตั้งแต่การเฝ้าระวัง (p:preparation) ป้องกันน้ำท่วมสถานบริการ ป้องกันความเสียหายเครื่องมือแพทย์ การสำรองยาและเวชภัณฑ์ ความพร้อมบุคลากร และการช่วยเหลือและบริการผู้ป่วย ระบบการแพทย์ฉุกเฉิน การตั้งศูนย์เตรียมความพร้อม ด้านการแพทย์และสาธารณสุข (R:Response) จัดหน่วยแพทย์เคลื่อนที่ตรวจรักษาผู้ เจ็บป่วย และแผนฟื้นฟูระยะหลังน้ำท่วม (R=Recovery) เช่นการทำความสะอาด การปรับปรุงคุณภาพน้ำดื่มและน้ำใช้ การควบคุมโรคระบาดที่เกิดหลังน้ำท่วม การฟื้นฟูสภาพจิตใจผู้ประสบภัย ส่วนการป้องกันระยะยาวหลังน้ำท่วม (P=Prevention) ได้แก่ การประเมินและสรุปบทเรียนสำหรับเหตุการณ์น้ำท่วม การต่อเติมอาคารต้องให้สูงกว่าระดับน้ำที่เคยท่วม การประเมินสภาวะสุขภาพจิตของประชาชน และบุคลากรสาธารณสุข

รมว.สาธารณสุข กล่าวว่า ในส่วนของการออกหน่วยแพทย์เคลื่อนที่ มีทีมแพทย์ออกบริการทุกวัน วันละ 300 กว่าทีม มีผู้ป่วยสะสม 58,423 ราย โรคที่พบมากที่สุดคือน้ำกัดเท้า ได้สั่งการให้ทุกจังหวัดเฝ้าระวังโรคระบาดที่เกิดหลังน้ำท่วม เช่น โรคฉี่หนู ไข้เลือดออก ไข้มาลาเรีย ไข้หวัดใหญ่ ตาแดง รวมทั้งโรคมือเท้าปากในเด็กเล็กด้วย ถึงแม้ว่าไม่ใช่โรคที่มากับน้ำท่วมโดยตรงก็ตาม แต่หากมีเด็กมาอยู่รวมกันจำนวนมาก และมีเด็กบางคนมีเชื้ออยู่อาจติดกันได้ง่าย โดยเฉพาะในพื้นที่น้ำท่วมที่มีปัญหาขาดแคลนน้ำสะอาดในการล้างมือ ซักเสื้อผ้า ทำความสะอาดของใช้ เพราะโรคนี้ติดต่อกันโดยการรับเชื้อที่ติดอยู่ตามข้าวของเครื่องใช้เข้าทางปาก หรือแพร่ทางไอจามได้ด้วย ได้ให้ทีมสอบสวนโรคเคลื่อนที่เร็วที่มี 1,030 ทีมทั่วประเทศเฝ้าระวังป้องกัน อย่างเต็มที่ตลอด 24 ชั่วโมง หากมีผู้ป่วยในพื้นที่แม้เพียงรายเดียวก็ตาม ให้ลงพื้นที่เพื่อควบคุม ป้องกันการแพร่ระบาดทันที จนถึงขณะนี้ยังไม่มีโรคระบาด

นายวิทยา กล่าวถึงการดูแลด้านสุขภาพจิต ได้ตรวจคัดกรองประชาชนกลุ่มเสี่ยงเพื่อให้การดูแลต่อเนื่องเช่น ผู้สูงอายุที่ไม่คนดูแล ผู้พิการ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง ผู้ป่วยที่มีอาการทางจิตอยู่เดิม และครอบครัวผู้ที่สูญเสียทั้งชีวิตและทรัพย์สิน และผู้ที่มาขอรับบริการด้านสุขภาพจิต ขณะนี้ได้ตรวจไปแล้ว 3,004 ราย พบมีอาการซึมเศร้า 639 ราย ต้องติดตามพิเศษเนื่องจากเสี่ยงฆ่าตัวตาย 144 ราย เฉพาะที่ อ.บางระกำตรวจทั้งหมด 1,464 ราย พบมีอาการซึมเศร้า 379 ราย เสี่ยงฆ่าตัวตาย 29 ราย ทั้งหมดนี้อยู่ในความดูแลของเจ้าหน้าที่สาธารณสุขและอาสาสมัครสาธารณสุข ประจำหมู่บ้าน โดยจะติดตามอาการเป็นระยะๆ จนกว่าจะหายเป็นปกติ.

ขอขอบคุณ ข่าวจากไทยรัฐออนไลน์  28 สิงหาคม 2554
http://www.thairath.co.th/content/edu/197485

โรคทางกาย หรือยาบางตัวอาจชักนำให้ผู้ป่วยเกิดอาการซึมเศร้าได้ หรือทำให้เกิดอาการคล้ายกำลังป่วยด้วยโรคซึมเศร้า แต่ทั้งนี้ก็ไม่ได้หมายความว่าผู้ที่เป็นโรคนี้หรือทานยานี้จะต้องเป็นโรคซึมเศร้าเสมอไป ผู้ป่วยบางคนอาจป่วยเป็นโรคซึมเศร้าจากสาเหตุอื่นๆก็ได้ การวินิจฉัยโรคซึมเศร้าโดยแพทย์จึงเป็นเรื่องละเอียดอ่อน และต้องอาศัยทักษะในการตรวจพอสมควร การทดสอบด้วยแบบทดสอบโรคซึมเศร้าง่ายๆในเว็บนี้ จึงเป็นเีพียงเครื่องมือเล็กๆที่ช่วยคัดกรองผู้ป่วยให้ได้ไปพบแพทย์เร็วขึ้น เพราะเคยมีผู้ป่วยมาพบแพทย์ด้วยอาการของโรคซึมเศร้า แต่พอรักษาไปได้ระยะหนึ่งเริ่มมีอาการของโรคทางกายให้เห็น พอส่งตรวจเพิ่มเติมก็พบเป็นโรคทางกายร่วมด้วย ดังนั้นอย่าอายที่จะไปพบแพทย์กันนะครับ

กลุ่มยาที่ทำให้เกิดอาการคล้ายโรคซึมเศร้า

• ยาลดความดันเลือด (เช่น alphamethyldopa, clonidine, propanolol)
• ยากลุ่มสเตียรอยด์และฮอร์โมน (เช่น ยาคุม, เพรดนิโซโลน)
• ยารักษาโรคพาร์กินสัน (เช่น levodopa, amantadine)
• ยารักษามะเร็ง (vincristine, vinblastine)
• ยาอื่นๆ เช่น ไซเมทิดีน, cyproheptadine

• การแสดงออกให้เห็นว่ามีอารมณ์ซึมเศร้า
• การบ่นถึงเรื่องอารมณ์เบื่อหน่าย เซ็ง เศร้าสร้อย
• การพูดถึงชีวิตในทางที่หมดหวัง ท้อแท้ หมดกำลังใจ
• การสงสัยในชีวิตว่ามนุษย์เกิดมาทำไม ทำไมชีวิตถึงมีแต่ความทุกข์
• การบ่นเบื่อปัญหาชีวิต อยากตายให้รู้แล้วรู้รอด
• การพูดฝากฝังครอบครัว ลูกเมียกับคนอื่น
• การทำพินัยกรรมในเวลาที่ยังไม่สมควร

สัญญาณเตือนอันตรายเหล่านี้ เราในฐานะคนใกล้ชิดอย่าถือเป็นเรื่องล้อเล่น ควรเอาใจใส่ สอบถาม พูดคุยเพื่อให้เขาได้ระบายความอึดอัดเศร้าหมองในจิตใจออกมา และต้องสงสัยว่าเขาอาจจะคิด หรือกำลังมีแผนที่จะกระทำจริงๆ เพราะคนปกติทั่วไป คงไม่มีใครที่จะพูดล้อเล่นในเรื่องความตายอยู่บ่อยๆ

เมื่อสงสัยว่าคนใกล้ตัวคิดอยากตาย ควรพูดคุยสอบถามเขาถึงเรื่องที่มาของอารมณ์ซึมเศร้า ถ้ามีอารมณ์ซึมเศร้ามากๆ ก็ควรถามต่อไปว่าเขามีความรู้สึกอย่างไรต่อตัวเอง มีความรู้สึกผิด คิดว่าตัวเองไร้ค่า หรือรู้สึกเป็นภาระแก่ผู้อื่น รู้สึกเบื่อชีวิตหรือไม่ ถ้าเขาตอบว่ามีความรู้สึกเบื่อชีวิตด้วย ก็ควรถามต่อไปว่า ความรู้สึกเบื่อชีวิตนั้นมากจนเคยคิดอยากตายหรือไม่ ถ้ามีความคิดอยากตายหรือเคยขนาดเคยลองฆ่าตัวตาย หรือแม้แต่เคยวางแผนจะกระทำ มีอะไรยับยั้งเขาเอาไว้จนเขายังไม่ได้กระทำในขณะนี้ และพยายามพูดคุยเพื่อเบี่ยงเบนความตั้งใจ ให้เขาเห็นความสำคัญของการมีชีวิตอยู่ต่อไป รวมถึงการชี้ให้เห็นว่าการฆ่าตัวตาย นอกจากจะไม่ใช่การจบปัญหาแล้ว ยังเป็นการทิ้งปัญหาให้คนที่เขารักต้องรับภาระต่อไปด้วย

เพียงคุณใส่ใจ รับฟังปัญหาของเขาอย่างตั้งใจ แม้เพียงครึ่งชั่วโมง คุณก็อาจจะได้ช่วยเหลือชีวิตคนที่มีแนวโน้มจะฆ่าตัวตายได้แล้ว คงไม่มีกุศลใดจะยิ่งใหญ่เท่าการช่วยชีวิตเพื่อนมนุษย์ แต่หากปัญหาของเขาใหญ่เกินกว่าที่คุณจะรับฟังหรือช่วยแก้ปัญหาได้ หรือไม่แน่ใจในการให้คำแนะนำว่าจะช่วยหรือจะฉุดเขาให้ดำดิ่งไปกับปัญหา ขอแนะนำให้คุณพาเขาไปพบแพทย์เพื่อช่วยในการให้คำแนะนำและรักษาอาการซึมเศร้าอย่างถูกต้องต่อไปจะดีที่สุดครับ

ปัญหาทางเศรษฐกิจ และสังคมที่รุมเร้า่จนทำให้เกิดความเครียดอย่างรุนแรงนำมาซึ่งความรู้สึกซึมเศร้านี้ เป็นสาเหตุหนึ่งที่ชักนำให้หลายคนคิดฆ่าตัวตายได้ ดังนั้นทุกคนจึงควรเอาใจใส่ซึ่งกันและกัน และเฝ้าระวังการฆ่าตัวตาย โดยการสังเกตตัวเองและสอบถามคนใกล้ชิดเสมอ เมื่อสงสัยว่าเขาจะเกิดอารมณ์ซึมเศร้าหรือคิดฆ่าตัวตาย

คนที่คิดฆ่าตัวตายมักจะมีอารมณ์ซึมเศร้านำมาก่อน อาการแสดงอาจเริ่มต้นจาก อารมณ์เบื่อ เซ็ง ไม่สนุกสนาน ไม่ร่าเริงแจ่มใส ไม่ค่อยสนใจหรืออยากจะทำอะไรแม้แต่กิจกรรมที่เคยชอบทำ เบื่องาน หรือ เบื่อการเรียน เบื่อคนที่อยู่รอบข้าง เบื่อโลก เบื่อทุกสิ่งทุกอย่าง อยากอยู่คนเดียวเงียบๆ ไม่อยากพูดคุยกับใคร มีอารมณ์หงุดหงิด ฉุนเฉียวง่าย วิตกกังวล ท้อแท้ เบื่ออาหาร รับประทานอะไรก็ไม่อร่อย น้ำหนักลดลงเร็ว นอนไม่หลับหรือหลับๆตื่นๆ หรือตื่นดึกๆดื่นๆแล้วนอนหลับต่อไปไม่ได้ สมาธิความจำเสียไป รู้สึกตนเองเป็นคนไม่มีประโยชน์ ไร้ค่า ผิดพลาดอยู่เสมอ เบื่อชีวิต และคิดอยากตาย อาการเหล่านี้จะเพิ่มขึ้นได้อย่างรวดเร็วในเวลาเป็นสัปดาห์ หรือเป็นเดือน หากไม่ได้รับการบำบัดรักษาอย่างทันท่วงทีก็อาจนำไปสู่การฆ่าตัวตายในที่สุด

1. รู้สึกจิตใจหม่นหมองหรือเป็นทุกข์จนอยากร้องไห้ (เกือบตลอดทั้งวัน)
2. รู้สึกหมดอาลัยตายอยาก
3. รู้สึกไม่มีความสุข หมดสนุก กับสิ่งที่ชอบและเคยทำ
4. คิดอะไรได้ช้ากว่าปกติ
5. รู้สึกอ่อนเพลียง่ายเหมือไม่มีแรง
6. นอนหลับๆ ตื่นๆ หลับไม่สนิท
7. รู้สึกสิ้นหวัง เป็นทุกข์จนไม่อยากมีชีวิตอยู่ต่อไป
8. กำลังคิดฆ่าตัวตาย

ท่านสามารถดาวน์โหลดแบบคัดกรองภาวะซึมเศร้าและความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย ได้ที่

• แบบคัดกรองภาวะซึมเศร้าและความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย (8 ข้อ)

1. มีอารมณ์ซึมเศร้า แน่ล่ะ ก็เรากำลังจะวินิจฉัยโรคซึมเศร้ากัน ถ้าไม่มีอารมณ์ซึมเศร้า ก็คงไม่ใช่โรคนี้แน่ แต่ในเด็กและวัยรุ่นอาจแสดงออกเป็นอารมณ์หงุดหงิดได้ ผู้ปกครองควรดูแลการเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ของเด็กอย่างใกล้ชิด หรือปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญทันทีที่สงสัยว่าเด็กมีความเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ที่ผิดไปจากเดิม
2. ความสนใจลดลง จากเดิมที่เคยเป็นคนชื่นชอบกิจกรรมใดๆอย่างมาก แล้วจู่ๆเกิดอาการเบื่อหน่าย ความสนใจที่เคยมีต่อกิจกรรมนั้นๆลดลงอย่างมาก ก็เป็นอีกสัญญาณหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์
3. น้ำหนักลดลงหรือเพิ่มขึ้นมาก หลายคนเมื่อเกิดความเครียด หรือมีอารมณ์ซึมเศร้าก็มักแสดงออกด้วยการกิน ทำให้มีอาการเบื่ออาหารหรือเจริญอาหารมากเกินไป การเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักที่เราให้ความสนใจคือเพิ่มขึ้นหรือลดลงมากกว่าร้อยละ 5 ต่อเดือน
4. นอนไม่หลับ หรือหลับมากไป หากคุณเป็นอีกคนหนึ่งที่อยู่ๆก็เกิดอาการนอนไม่หลับ หลับๆตื่นๆ หรือหลับมากเกินไป ก็อาจเข้าข่ายกำลังเป็นโรคซึมเศร้าอยู่ก็ได้
5. กระวนกระวาย อยู่ไม่สุข หรือเชื่องช้าลง
6. อ่อนเพลีย ไร้เรี่ยวแรง
7. รู้สึกตนเองไร้ค่า
8. สมาธิลดลง ใจลอย ลังเลใจ ตัดสินใจด้วยตนเองไม่ได้
9. คิดเรื่องการตาย คิดอยากตาย

หากคุณมีอาการดังที่กล่าวมามากกว่า 5 ข้อขึ้นไป โดยมีอาการในข้อที่ 1 หรือ 2 ร่วมด้วยอย่างน้อย 1 ข้อ และเป็นต่อเนื่องกันมาอย่างน้อย 2 สัปดาห์ โดยมีอาการดังกล่าวอยู่เกือบตลอดเวลา แทบทุกวัน ไม่ใช่เป็นๆ หายๆ เป็นเพียงแค่วันสองวันหายไปแล้วกลับมาเป็นใหม่ แบบนี้ก็อาจสรุปได้ว่า คุณกำลังป่วยเป็นโรคซึมเศร้า สมควรเข้ารับการตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์อย่างละเอียดต่อไป

ทั้งนี้เกณฑ์การวินิจฉัยโรคซึมเศร้าดังกล่าว ไม่ใช่เครื่องมือในการวินิจฉัยผู้ป่วยทางคลินิก เป็นเพียงเครื่องมือที่ช่วยคัดกรอง และสำรวจตัวเองก่อนไปพบแพทย์เท่านั้น การที่จะบอกว่าคุณหรือใครเป็นโรคซึมเศร้า เป็นหน้าที่ของจิตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้นครับ

ลักษณะการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญของผู้ที่เป็นโรคซึมเศร้า

1. อารมณ์เปลี่ยนแปลงไป ผู้ที่เป็นโรคซึมเศร้าจะกลายเป็นคนเศร้าสร้อย หดหู่ สะเทือนใจง่าย ร้องไห้บ่อย มีเรื่องอะไรมากระทบจิตใจนิดหน่อยก็บ่อน้ำตาแตก บางคนอาจไม่แสดงอารมณ์เศร้าออกมาชัดเจน แต่คนใกล้ชิดจะดูออกว่าคนนี้จิตใจหม่นหมอง ไม่สดชื่นแจ่มใสเหมือนก่อน บางคนอออกอาการเบื่อหน่ายไปหมดทุกสิ่งทุกอย่าง แม้แต่กิจกรรมที่ตนเองเคยชอบทำก็หมดความรู้สึกอยากที่จะทำ บางคนอาจมีอารมณ์หงุดหงิดฉุนเฉียวง่าย มองอะไรก็ดูขวางหูขวางตาไปหมด จากคนใจเย็นก็เปลี่ยนกลายเป็นคนอารมณ์ร้าย ไม่ใจดีเหมือนก่อน

2. ความคิดเปลี่ยนไป ผู้ที่เป็นโรคซึมเศร้า มองอะไรก็รู้สึกว่าแย่ไปหมด วันๆนั่งคิดถึงแต่ความล้มเหลวของตัวเอง ทั้งอดีต ปัจจุบัน อนาคต เห็นแต่อุปสรรค ความล้มเหลว บางคนกลายเป็นคนไม่มั่นใจตนเอง ขาดความคิดการตัดสินใจ รู้สึกว่าตนเองเป็นคนไร้ความสามารถ ไร้คุณค่า อยู่ไปก็เป็นภาระให้กับผู้อื่น

ความรู้สึกว่าตนเองไร้ค่า ต่ำต้อย ล้มเหลวเหล่านี้อาจทำให้ผู้ป่วยคิดถึงเรื่องการตายอยู่บ่อยๆ แรกๆ ก็อาจคิดเล่นๆเพียงแค่อยากไปให้พ้นจากสภาพตอนนี้ ต่อมาเริ่มมีความคิดอยากตายบ่อยขึ้น แต่ก็ไม่ได้คิดถึงแผนการณ์ตายที่แน่นอน เมื่ออารมณ์เศร้าหรือความรู้สึกหมดหวังมีมากขึ้น ก็จะเริ่มคิดเป็นเรื่องเป็นราวว่าจะทำอย่างไร จะตายอย่างไร ในช่วงนี้เป็นระยะอันตราย เพราะหากมีเหตุการณ์มากระทบกระเทือนจิตใจแม้เพียงเล็กน้อย ก็อาจเป็นชนวนให้เกิดการทำร้ายตนเอง หรือฆ่าตัวตายได้จากอารมณ์เพียงชั่ววูบ

3. สมาธิ ความจำแย่ลง หลงลืมง่าย จิตใจเหม่อลอยบ่อย ทำอะไรไม่ได้นานเนื่องจากไม่มีสมาธิอ่านหนังสือหรือดูโทรทัศน์ไม่รู้เรื่อง ประสิทธิภาพในการทำงานลดลง ทำงานผิดพลาดบ่อยๆ

4. อาการทางร่างกาย ที่พบบ่อยคือจะรู้สึกอ่อนเพลีย ไม่มีเรี่ยวแรง ส่วนหนึ่งเนื่องจากการนอนหลับได้ไม่เต็มที่ ซึ่งเมื่อพบร่วมกับอารมณ์เบื่อหน่ายไม่อยากทำอะไร ก็จะทำให้ผู้คนรอบข้างมองว่าเป็นคนเกียจคร้าน ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าส่วนใหญ่จะรู้สึกเบื่ออาหาร ทำให้น้ำหนักลดลงมาก บางคนลดลงหลายกิโลกรัมภายใน 1 เดือน นอกจากนี้ยังอาจมีอาการท้องผูก ท้องอืด แน่นท้อง ปากคอแห้ง บางคนอาจมีอาการปวดหัว ปวดเมื่อยตามตัว ร่วมด้วย

5. ความสัมพันธ์กับคนรอบข้างลดลง จากลักษณะของคนที่เป็นโรคซึมเศร้าที่เก็บตัวมากขึ้น ไม่ค่อยพูดจากับใคร บางคนอาจกลายเป็นคนใจน้อย อ่อนไหว หงุดหงิดง่าย ทำให้คนรอบข้างที่ไม่เข้าใจว่าทำไมเขาถึงเปลี่ยนไป รู้สึกไม่อยากเข้าใกล้

6. การเรียน การงานแย่ลง ความรับผิดชอบต่อการงานก็ลดลง เพราะจิตใจมัวจดจ่อกับเรื่องซึมเศร้าของตัวเอง ทำให้ไม่มีสมาธิในการทำงาน หลายคนเบื่อหน่าย ไม่อยากไปเรียนหรือไปทำงาน แรกๆก็อาจจะลาป่วย ลากิจ บ่อยครั้งเข้าก็จะทำให้คิดลาออกจากงาน ทำให้เกิดปัญหาต่างๆตามมา

7. อาการโรคจิต จะพบในรายที่เป็นโรคซึมเศร้าแบบรุนแรง ซึ่งนอกจากจะมีอาการซึมเศร้าอย่างมากแล้ว ยังพบว่ามีอาการของโรคจิตได้แก่ อาการหลงผิดหรือประสาทหลอนร่วมด้วย ที่พบบ่อยคือ จะเชื่อว่ามีคนคอยกลั่นแกล้ง หรือประสงค์ร้ายต่อตนเอง อาจมีหูแว่วเสียงคนมาพูดคุยด้วย หรือได้ยินคนนินทา อย่างไรก็ตามอาการเหล่านี้มักจะเป็นเพียงชั่วคราวเท่านั้น เมื่อได้รับการรักษา อารมณ์เศร้าดีขึ้น อาการโรคจิตก็จะดีขึ้นด้วย

ผู้ป่วยที่เป็นโรคซึมเศร้า ส่วนใหญ่มักไม่รู้ตัวว่าตัวเองกำลังป่วยเป็นโรคซึมเศร้า ทำให้ไม่ได้รับการรักษา และก่อให้เกิดปัญหาต่างๆตามมาทั้งกับตัวผู้ป่วยเอง ผู้คนรอบข้าง และกลายเป็นปัญหาสังคม หลายครั้งที่ โรคซึมเศร้าเป็นสาเหตุหลักที่นำไปสู่การฆ่าตัวตาย

ผู้ที่ป่วยเป็นโรคซึมเศร้า จะมีอารมณ์เศร้าอย่างต่อเนื่องนานกว่า 2 สัปดาห์ ร่วมกับอาการนอนไม่หลับ นอนหลับๆตื่นๆ หรือนอนมากเกินไป หลายคนมีอาการเบื่ออาหาร น้ำหนักลด การที่จมอยู่กับภาวะอารมณ์เศร้านานๆทำให้การประกอบกิจวัตรประจำวัน การเรียน การงานแย่ลงไปด้วย เนื่องจากผู้ป่วยโรคซึมเศร้ามักหมดความสนใจต่อโรคภายนอก รวมทั้งกิจกรรมที่เคยชอบทำ ทำให้ผู้คนรอบข้างที่ไม่เข้าใจ มองว่าผู้ที่ป่วยเป็นโรคซึมเศร้าเป็นคนน่าเบื่อ เกียจคร้าน ไม่ทำอะไร หลายคนโดนให้ออกจากงานเพราะประสิทธิภาพการทำงานลดลง แทนที่จะหายเศร้า กลายเป็นว่ายิ่งเศร้าหนักยิ่งขึ้น

ผู้ที่ป่วยเป็นโรคซึมเศร้าจะมีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมไปจากเดิมค่อนข้างมาก การเปลี่ยนแปลงหลักๆ จะเป็นในด้านอารมณ์ ความรู้สึกนึกคิด และพฤติกรรม ร่วมกับอาการทางร่างกายต่างๆ ซึ่งถ้าเราในฐานะคนใกล้ชิดสามารถช่วยให้คำแนะนำ รับฟังปัญหา และช่วยแนะนำให้เขาได้ไปพบจิตแพทย์เพื่อทำการตรวจคัดกรอง วินิจฉัย และรับการรักษาโรคซึมเศร้าอย่างถูกวิธี ก็จะช่วยให้เขาหายจากโรคซึมเศร้าได้